Tourism

ಅಕ್ಕ ನಾಗಮ್ಮನ ಗವಿ: ಬಸವಕಲ್ಯಾಣನಿಂದ ೧ ಕಿ.ಮೀ. ಶಿವ ಶರಣೆ ಅಕ್ಕನಾಗಮ್ಮ ತಾಯಿಯವರು ಮಹಾತ್ಮ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಸಹೋದರಿ. ಬಾಗೆವಾಡಿಯ ಮಾದರಸ, ಮಾದಲಾಂಬಿಕೆಯರ ಮಗಳು. ಬಸವಣ್ಣನವರಿಗೆ ಬೆನ್ನಾಸರೆಯಾಗಿ ನಿಂತವಳು. ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಿದ್ಯಾರ್ಜನೆ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಯಾಣ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಾವಲಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಳು.ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಯೋಗಸಾಧನೆಯ ಹಂಬಲ ತೀವ್ರತರ ವಾಗಿರುವದರಿಂದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಮಹಾಮನೆಯ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಗ ಸಾಧನೆಯ ಗೈಯುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅದುವೇ ಅಕ್ಕ ನಾಗಮ್ಮನ ಗವಿ. ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಿಚಾರ ಪತ್ನಿಯಾದ ಪೃಥ್ವಿಗಗ್ಗಳ ಚಲುವೆಯಾದ ನೀಲಾಂಬಿಕಾ ತಾಯಿಯವರ ಗವಿಕೂಡ ಇದ್ದು ಈ ಎರಡು ಗವಿಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕನಾಗಮ್ಮನ ಮೂರ್ತಿಯೂ ಸಹ ಇದೆ. ಈ ಸ್ಥಾನವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ ತ್ರೀಪುರಾಂತ ಕೆರೆಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಇವೆರಡು ಗವಿಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಅರುಹಿನ ಮನೆ, ಹಡಪದ ಅಪ್ಪಣ್ಣನವರ ಗವಿ ಇದೆ.

ಬಸವ ಕಲ್ಯಾಣ ಕೋಟೆ: ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂದನೇ ಸೋಮೇಶ್ವರ ೧೦೪೮ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಸುಂದರ ಕೋಟೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಬಿಜ್ಜಳ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಜಾಗತಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನ ಲಬಿsಸಿತು. ೧೩೨೧ರಲ್ಲಿ ಮಹಮದ್ ಬಿನ್ ತುಗಲಕನು ಕಲ್ಯಾಣದ ಕೋಟೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನೆಂದು ಅವನ ಒಂದು ಶಾಸನ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಬಹಮನಿ, ಬರೀದಿಶಾಹಿ, ಅದಿಲ್ ಶಾಹಿ, ಮೊಗಲರ, ನಿಜಾಮರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ನವಾಬ ಜಮಾಲೋದ್ದಿನ್ ಮರಣದ ನಂತರ ಕೋಟೆ ಸರ್ಕಾರದ ವಶಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ೧೦ ಎಕರೆ ಭೂ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಈ ಭವ್ಯ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೈದರ ಮಹಲ್, ರಂಗೀನ ಮಹಲ್, ತಾಲಿಮ ಖಾನಾ, ರಾಜ ಮಹಲ್, ನೃತ್ಯ ಸಭಾಂಗಣ, ಬಾರೋದ ಖಾನಾ ಮೊದಲಾದ ಆಕರ್ಷಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿವೆ. ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿನ ಜನರಿಗೆ ಕುಡಿಯಲು ಜಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕಾಲುವೆ ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.

ತೋಪುಗಳು: ನೌಗಜ ತೋಪು ೨೭ ಅಡಿ ಉದ್ದವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹಿಂಭಾಗವು ೬೯ ಮುಂಭಾಗವು ೫೯ ಅಂಗುಲ ಸುತ್ತಳತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡೆರಡು ಬಳೆಗಳಿದ್ದವು. ಈಗ ಒಂಬತ್ತು ಬಳೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ. ಕಡಕ್ ಬಿಜಲಿ ತೋಪು ಕೋಟೆಯ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲಿದೆ. ೧೨ ಅಡಿ ಉದ್ದವಾಗಿರುವ ಈ ತೋಫು ತುಂಬ ನುಣುಪಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹಿಂಭಾಗವು ೪೩, ಮುಂಭಾಗವು ೩೭ ಅಂಗುಲ ಸುತ್ತಳತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಪಂಚಧಾತುವಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿಲಾದ ಈ ತೋಪಿನ ಮೇಲೆ ಹೂ-ಬಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಯ ದೇಹದಂತೆ ಗೋಚರಿಸುವ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊಸಳೆಯ ಹಲ್ಲುಗಳಂತೆ ಇದ್ದು ಆನೆಯ ಎತ್ತರದ ಸೊಂಡಲಿನಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಮೊದಲಾದ ತೋಫುಗಳಿವೆ. ಕೋಟೆಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಕಲ್ಲು ಹಾಗೂ ಕಬ್ಬಿಣದ ಗುಂಡುಗಳಿವೆ.

ನಾರಾಯಣಪೂರ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ: ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಆರನೇ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಅನೇಕ ದಿಗ್ವಿಜಯಗಳು ಸಾಧಿಸಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಖಶಾಂತಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದನು. ಧರ್ಮ ಸಹಿಷ್ಣತಾವಾದಿ ಆದ ಇವನು ಅನೇಕ ಅದ್ಭುತ ದೇವಾಲಯಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣಪೂರ ಶಿವದೇವಾಲಯ ಕೂಡ ಒಂದು. ಇದು ಬಸವಕಲ್ಯಾಣದಿಂದ ೬ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ೮ ಕಂಬಗಳಿವೆ. ಬೃಹತ್ ಕಲ್ಲಿನ ಮಂಟಪ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಸುಂದರ ಶಿಲಾಬಾಲಿಕೆಯರ ಕೆತ್ತನೆಯ ವಿಗ್ರಹಗಳು ನೋಡುಗರ ಮನ ತಣಿಸುವದು ದ್ವಾರದ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ವಿಶಾಲವಾದ ಶಿಲಾ ಶಾಸಕ ಇಂದಿಗೂ ನೋಡಲು ಸಿಗಬಹುದು. ಬಸವಕಲ್ಯಾಣದಿಂದ ೨ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಶಿವಪೂರ ಗ್ರಾಮವಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮ ಚಿಕ್ಕದಾದರು ಶಾಂತಿ ಪ್ರಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯಯಿದ್ದು ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ವಿಶಾಲ ಬಾವಿಯಿದ್ದು ಅದರ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಶಾಲ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಇದು ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಇದರ ಸುತ್ತಲು ಪ್ರಶಾಂತ ವಾತಾವರಣ ವಿದ್ದು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೆಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.